Akhisar Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı ve Ege Zeytin Ve Zeytinyağı İhraatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Emin Demirci sofralık zeytinde Dahilde İşleme rejiminin gerekliliğini vurgulayarak ülkemizde var-yok yılları arasında yaşanan ürün kaybından dolayı yurtdışında Pazar kayıpları yasadıklarını söyledi.

Sofralık zeytinde en büyük pazarlarımızdan olan Romanya pazarını kaybetme noktasına geldiğimizi belirten Demirci, “Türkiye’de yok yıllarında zeytin fiyatları yükselince, Romanya’da Pazar kayıpları oldu. Romanya’daki zeytin ithalatçısı birçok Türk var ancak onlarda rekabet edebilmek için Yunanistan’dan mal almak yoluna gidiyorlar. Zeytinde DİR’er izin verilmesi gerekiyor. Benim Temmuz ayında bunun iznini almam gerekiyorki eylül ayında mukavelemi yapabileyim.Sadece Zeytin ve zeytinyağında DİR’e izin verilmiyor. Farklı ve zeytin türlerinde DİR’e izin verilmeli. Akhisar’da geçen yıl 200 ton zeytin ürettik. 3 milyon kişiye yevmiyeli iş imkanı sağladık. Kimse bu potansiyelin kaybolmasını istemez.” dedi.

İnatlaşma var
Borsa Başkanı Emin Demirci DİR konusundaki bir inatlaşma olduğunu söyleyerek, “Bu tartşma bir arkadaşımızın ‘zeytin ithal etmek vatana ihanettir’ demesiyle başladı. Sonra bir kutuplaşmaya gidildi” diye konuştu.
Akhisar Ticaret Borsası Meclis Başkanı Fettah Gürmen ise DİR konusundaki tartışmaların siyasete alet edildiğini söyleyerek sürdürülebilir pazarın sağlanması gerektiğini söyledi. Gürmen Tariş’in ihracatçıların bu isteğine karşı çıktığını söyleyerek şu değerlendirmelerde bulundu;
“Tariş DİR’e karşı duruyor. Üreticiyi koruduğunu iddia ediyor. Ben ihracatçı değilim, üreticiyim. Tribünlere oynamak kolay, sahada oynamak zordur. Türkiye’de birliklerin silinen borçlarını hepimiz biliyoruz. Aldıkları kredileri de ödeyebileceklerini sanmıyorum. Tribünlere oynamasınlar. Namuslu zeytinyaüğı üreticisine haksızlık ediliyor. Trilyonlarca lira borçlarının silindiğini biliyoruz.

Zeytin Ağacı

Türkiye sofralık zeytin ihracatında adeta yerinde sayıyor. Romanya ve Almanya’nı başı çektiği zeytin ihracatımızda, herhangi bir ilerleme kaydedilemedi. Zeytin ihracatçıları, 2007-08 sezonunun ilk 5 aylık döneminde yüzde 11’lik artışla 56 milyon 955 bin 759 dolara ulaşırken, siyah zeytin ihracatı 47 milyon 622 bin dolar, yeşil zeytin ihracatı ise 9 milyon 333 bin dolar oldu.

Türkiye, 2007-08 sezonunda en fazla siyah zeytin ihracatını 13 milyon 870 bin dolar ile Romanya’ya gerçekleştirdi. Zeytin ihracatçılarının geleneksel pazarlarından Almanya’ya ise 12 milyon 734 bin dolarlık siyah zeytin ihraç edilirken, bu ülkeyi 4 milyon 449 bin dolarlık ihracat ile Bulgaristan izledi. Türkiye 2007/08 sezonunda 56 ülkeye siyah zeytin ihraç etti.

Aynı dönemde, yeşil zeytin ihracatında ise Almanya 3 milyon 725 bin dolarlık ihracatla ilk sırada yer aldı. Yeşil zeytinde Almanya’yı ABD ve Romanya takip etti. Türkiye 55 ülkeye yeşil zeytin ihraç etti.

Zeytin ihracatçıları son 5 yılda özellikle Romanya ve Bulgaristan’daki sofralık zeytin pazar paylarını başta Yunanistan olmak üzere diğer AB üyesi ülkelere doğru kaymasına engel olamıyorlar. Romanya ve Bulgaristan sofralık zeytinde pazar payımızın yüzde 50-55’ini oluşturuyor. Bu 2 pazardaki azalmanın en önemli nedeni komşumuz Yunanistan’ın rekabeti. Romanya ve Bulgaristan’daki ekonomik gelişme sonucunda tüketicinin alım gücü yükseldi ve iri kalibrajlı zeytine olan talep arttı. Ülkemize bakıldığında ise iri kalibrajlı (80-140 adet/kg) zeytinin üretimi neredeyse yok denecek kadar az. Bu nedenle Türkiye’deki bu zeytinlerin fiyatları uluslararası piyasa fiyatlarının üzerinde kalıyor. Diğer taraftan, Mısır’da çok miktarda iri kalibrajlı zeytin yetiştirilmesi ve fiyatının ucuz olması rakiplerimiz için avantaj oluşturuyor. Yunanistan, Mısır’dan iri kalibrajlı zeytinleri ithal edip, dahilde işleyerek Romanya ve Bulgaristan’a ihraç edip bu ülke pazarlarını ele geçiriyor.

ROMANYA SON 5 YILDA TÜRKİYE DIŞINDA TÜM ÜLKELERDEN İTHALATINI ARTTIRDI

Türkiye, zeytindeki en büyük ithalatçımız Romanya’nın 2002 yılından itibaren son 5 yılda gerçekleştirdiği sofralık zeytin ithalatında belirgin bir şekilde pazar lideri konumunda bulunuyor. Yine 2002 yılı itibariyle, Yunanistan Türkiye’nin çok gerisinde kalmakta, hemen ardından ise İspanya bu pazarda yer alıyor. Bununla birlikte dikkati çeken nokta ise Romanya’nın, tüm dünyadan ithalatını arttırmasına karşılık, Türkiye’den ithalatının uzun yıllar hiç değişmeden seyretmesi, hatta 5 kg altı ambalajlı zeytin ithalatının 14.735 ton iken, 14.024 tona gerilemiş olması. Pazardaki 2 büyük rakibimizden Yunanistan’ın ise son 5 yılda bu ülkeye ihracatını katlayarak arttırdığı dikkati çekiyor. Romanya 2002 yılında Yunanistan’dan 1.148 ton zeytin ithal ederken bu rakam 6.341 tona ulaşmış bulunuyor.

MISIR’DA ROMANYA PAZARINA GİRDİ

Romanya pazarıyla ilgili dikkati çeken diğer bir gelişme de, Mısır’ın da 5 kg üstü ambalajları ile bu pazara giriş yapması. Ülkemizin rakibi konumundaki ülkelerin giderek artan bir oranda Romanya pazarından pay edinmesinin sebebi ise, bu ülkelerin iri kalibrajlı zeytin üretmeyi başarabilmeleri ve üretimlerinin yeterli olmadığı durumlarda ise bu kalibrajda üretim yapabilen özellikle Mısır ve Fas gibi ülkelerden bu ürünleri temin ederek, gelir seviyesi yükselen Romanya ve Bulgaristan gibi pazarlara ithalatını gerçekleştirmeleri olarak göze çarpıyor.