Tariş ile Ege Zeytin ve Zeytinyağı ihracatçıları Birliği (EZZİB) arasında yaşanan ve ‘üreticiye haddini bildirme’ polemiği ile alevlenen ‘Dahilde İşleme Rejimi Kapsamında (DİR) ithalata izin verilip verilmemesi tartışması sektörde yaşanan en önemli sıkıntılardan biri olmaya devam ediyor. EZZİB, özellikle yok yıllarında yurtdışında market raflarından düştüklerinden yakınarak ithalata izin verilmesini talep ediyor. Buna karşın Tariş, ‘ihracatçı üzerinde baskı kurulmak istendiğini’ söyleyerek talebi ‘yersiz’ buluyor.

Tartışmaların tam da bu noktasında şapkayı önümüze koyup düşünmek gerekiyor. Çünkü yüzde 7 ile dünya üretiminde İspanya, İtalya, Yunanistan ve Suriye gibi ülkelerin gerisinde kalan Türkiye ithalat izniyle, zaten gümrük vergileri nedeniyle haksız rekabete uğrayan üreticiyi tamamen zor durumda bırakır. Daha da önemli olan, bu uygulamanın Türk tarımında zaten mevcut olan dışa bağımlılığı artırma potansiyeli.

Buna rağmen Türkiye’de ki fiyatların uluslar arası piyasanın üzerinde olduğunu söyleyen ihracatçılar ‘dahilde işleme’ ekseninde ithalatın şart olduğunu söylüyor. Ancak öte yandan fiyatları daha da aşağı çekmek zaten yeterli devlet desteğini alamayan üreticilerin –özellikle fiyat belirleme durumunda olmayan küçük üretici- sonu demek.

Zeytinyağında ithalat talebiyle başlayan ve hararetle süren tartışma nereye varır bilinmez ama ithalatın yolu açılırsa, EZZİB’in öngördüğü gibi bir yıl sonra eski düzene dönülmesi zor görünüyor. O yüzden biraz daha üzerine düşerek uluslar arası piyasada söz sahibi olabileceğimiz bir sektörde kendi ayağımıza kurşun sıkmayalım.

Tanıtımsız üretim yarı yolda bırakır

Zeytin ve zeytinyağında kurulan tanıtım komitesinin sektörün önemli sıkıntılarından birine merhem olması bekleniyor. Dikilen ağaç sayısındaki artışla birlikte gelecek yıllarda katlanması öngörülen rekolte, iyi bir tanıtım yapılmadan neredeyse sektöre hiçbir katkı sağlamayacaktır. Komitenin, Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) bünyesinde faaliyet gösteriyor olması ise yalnızca dış tüketime yönelik bir tanıtım kampanyası anlamına geldiğinden, tanıtımda önemli bir ayağın eksik olması demek olacaktır.

Zeytin ve zeytinyağında yapılacak tanıtımda, zeytinyağının sağlıklı yönlerine vurgu yapılabilir. Üretici olan Türkiye’de bile kullanımı hala çok sınırlı olan zeytinyağı konusunda yapılacak tanıtımın sektörü nereye taşıyacağını ise zaman gösterecek.