İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA), 30 Aralık 2009 tarihinde teklif çağrısı açtığı Tarım ve Kırsal Kalkınma ileTurizm ve Çevre Mali Destek Programları için gelen başvuruların değerlendirme sonuçlarını açııkladı. Buna göre 6 adet kar amacı gütmeyen ve 5 adet kar amacı güden olmak üzere toplam 11 adet zeytin ve zeytinyağı sektörüne yönelik proje kabul gördü. İZKA’nın 18 milyon 966 bin 293 TL kaynak aktardığı Tarım ve Kırsal Kalkınma projeleri kapsamında destek alan proje sahipleri ve projeleri ise şunlar:

KAR AMACI GÜTMEYEN:

BAŞVURU SAHİBİ: PROJENİN BAŞLIĞI:

Beydağ İlçesi Köylerine Hizmet Götürme Bir. Zeytinde Modern Hasat
Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Poyrazın getirdiği zenginlik
SS. Üçkonak Köyü Tarımsal Kalkınma Koop. Organik Tarımda Sürdürülebilirlik için Zeytinyağı Tesisinde Tek. Yenileme
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü İYTE Zeytin ve Zeytinyağı Geliştirme Merkezi
Eğlenhoca Köyü Muhtarlığı Karaburun organik zeytinyağlarının rekabet gücünü arttırma ve üretimini sürdürme
SS. Zeytindağ Zeytin ve Zeytinyağı Satış Koop. Yeni Şakran Zeytinyağı İşleme Yatırımı

KAR AMACI GÜDEN:

BAŞVURU SAHİBİ: PROJENİN BAŞLIĞI:

Göçbeyli Tarım Makineleri Göçbeyli Zeytinyağı Fabrikasının Güvenli Gıda Üretimini Sürdürme Projesi
Ahmet Çağlar Petrol Yağ Sanayii Ahmet Çağlar Zeytinyağı
Gencerler Gıda Sanayii Butik Zeytin İşleme ve Ambalajlama Projesi
UGS-URLA Gıda Zeytin Paketleme
Aydeniz Motorlu Araçlar Bergama’nın Zenginliği Zeytin

İZKA Mali destek programlarına başvuran Ali Savran Firması ise “Kontinü sistem zeytinyağı tesisi teknoloji yenileme” projesi ile yedek listede yer aldı.
Zeytin Ağacı

ŞİMDİ NE OLACAK?

İzmir Ticaret Borsası Koordinatörlüğünde Ege İhracatçı Birlikleri (EİB),İzmir Ticaret Odası, Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ve Zeytin Dostu Derneği temsilcilerinden oluşan rekolte tahmin heyeti çalışmalarını tamamlayarak 2009/10 zeytinyağı rekolte tahminini 170 bin ton olarak açıkladı. Tarım Bakanlığı’nın resmi rekolte çalışmalarının koordinatörlüğü görevi verdiği Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) ise geçtiğimiz günlerde tüm zeytin bölgelerinde aynı anda çalışmaları başlattıklarını duyurmuştu. UZZK Başkanı Mustafa Tan konuyla ilgili düzenlediği basın toplantısında Konseyin katılımcı kurumlar arasında eşgüdümü sağladığı heyetin açıklayacağı raporun resmi olduğunu, diğer rekolte tahmin açıklamalarına ise itibar edilmemesi gerektiğini savunmuştu.

İzmir Ticaret Borsası ise bu yılki rekolte tahminini geçen senenin aksine bir basın toplantısıyla duyurmak yerine yazılı olarak açıklama yoluna gitti. Borsa ayrıca yaptığı yazılı açıklamada yaşanan rekolte tartışmasına yine vurgu yaparak, kurumun koordinasyonunda çalışan heyetin çalışmasının tarafsız olduğunun altını çizdi.

Borsadan yapılan açıklamada Tariş ve Marmarabirliğin isteği üzerine UZZK’nın heyete çağırıldığı aşağıdaki ifadelerle anlatıldı;

“2009/10 sezonu Zeytin ve Zeytinyağı rekoltesi tahmin çalışmalarının planlaması 07 Nisan ve 28 Ağustos tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Heyet ilk olarak Borsamızın yanısıra Ege İhracatçı Birlikleri, İzmir Ticaret Odası, Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliği, Marmarabirlik ve Zeytincilik Araştırma Enstitüsü tarafından oluşturulmuştur. Bir yıl önce çalışmalara Meslek Komitelerimizin talebi doğrultusunda sonradan katılan Ulusal Zeytin ve Zeytinyağının bu yılki katılım talebine çalışma listelerinin kesinleşmesi nedeniyle olumlu cevap verilememiştir.

Çalışmada yer alan Tariş ve Marmarabirliğin talebi doğrultusunda Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi ve benzer şekilde Zeytin Dostu Derneği’nin 2009/10 sezonu çalışmalarına katılmasına karar verilmiştir. Ancak, heyetin çalışmaya başlamasına çok kısa bir süre kala üç kurum, Tariş, Marmarabirlik ve Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi çalışmada yer almayacaklarını bildirmişlerdir.”

ŞİMDİ NE OLACAK

Zeytin ve Zeytinyağı sektöründe her geçen yıl daha da belirgin hale gelen “ikilik” bu yıl rekolte çalışmalarında da kendini gösterdi ve rekolte rakamları ikiye ayrıldı. Sektör fuarları, hasad şenlikleri derken rekolte rakamlarını da ayıran sektör temsilcileri son birkaç yıldır basın açıklamalarına da yansıyan rekolte gerginliğinde bu yıl ipleri kopma noktasına tamamen getirmiş oldular. Önümüzdeki haftalarda ise UZZK’nın eşgüdümünde gerçekleşecek olan rekolte tahmin heyetinin de raporunu açıklaması bekleniyor.

Zeytin Ağacı Dergisi
Fotoğraf: Hüsamettin Berber

Aile şirketleri olan ve inşaat, tekstil gibi sektörlerde büyük yatırımları bulunan Atesa Tekstil’in yönetim kurulunda yer alan Dinkçioğlu 20 bin ağaçlık bir zeytin plantasyonuna sahip olduklarını ve önümüzdeki yıl da 7 bin fidan dikimi gerçekleştireceklerini anlatıyor.

ZEYTİN VE ZEYTİNYAĞI BİRER SANAYİ ÜRÜNÜ

36 yaşında ve inşaat mühendisi olan genç sanayici, zeytinyağını bir tarım ürünü olarak görmediklerini söylüyor. 1997’den bu yana tekstil sektöründe faaliyet gösteren Dinkçioğlu’na göre zeytin ‘tarıma dayalı bir sanayi ürünü’.

“Zeytin ve zeytinyağını tarıma dayalı bir sanayi ürünü olarak görüyoruz. Toprak ve iklim şartlarımızın yarattığı avantajı modern bahçecilik uygulamaları ile destekleyip, modern tesislerde bu ürünü işlemeyi ve pazarlamayı düşünüyoruz” diyen Dinkçioğlu, “neden zeytin ve neden zeytin-zeytinyağı sektörüne giriyorsunuz” sorusunun cevabını ise söyle özetliyor;

“Zeytin sektörünü seçme sebeplerimizin başında, bulunduğumuz lokasyondaki toprak ve iklim şartlarının zeytin yetiştiriciliğine son derece uygun olması, işlenebilir, katma değer yaratılabilir bir tarım ürünü olması, uygun şartlarda üretilip, muhafaza edildiğinde depolanabilir ve raf ömrü uzun bir ürün olması geliyor.”

TÜKETİM SAĞLIKLI YEMEK ALIŞKANLIĞI İLE ARTAR

Büyük ölçekli zeytin ağacı varlığına sahip olan her üreticinin ve sanayicinin gözünü korkutan iki önemli çekince var. Bunlardan bir zeytinin anavatanı olarak da değerlendirilen ülkemizde, kişi başına zeytinyağı tüketiminin 1 litrenin altında olması ve ileriki yıllarda beklenen yüksek rekolteyi eritememe endişesi. Zeytin ve zeytinyağında ki bu hassas noktaları hatırlattığımız Dinkçioğlu, aile şirketlerinin yönetim kurulu olarak sıkıntının farkında olduklarının altını çiziyor. Düşük tüketim rakamının yukarı yönde kırılmasının ancak satın alma gücünün artması ve sağlıklı beslenme alışkanlığının yerleşmesiyle artacağını şu sözlerle anlatıyor:

“Sizinde değindiğiniz gibi elimizdeki veriler Türkiye’de kişi başına düşen yıllık zeytinyağı tüketiminin 1lt. civarında olduğunu gösteriyor. Sektörün içerisindeki birçok kişi bu miktarı diğer Akdeniz ülkeleri-genellikle de İspanya, İtalya ve Yunanistan- ile karşılaştırdığında çok düşük olarak tanımlıyor. Biz buna katılmakla birlikte bunun satın alma gücünün ve sağlıklı yemek yeme alışkanlığının artması ile doğru orantılı bir şekilde yükselebileceğini düşünüyoruz.

Şu anda kurulu bulunan zeytinyağı fabrikaları maalesef tam performans ile çalışamıyorlar. Fakat son senelerde kurulmuş olan bahçelerin ürün vermeye başlaması ile kurulu kapasitenin yeterli gelmeyeceği çok açık. Bizim de yakın gelecekte modern bir sofralık zeytin işleme ve zeytinyağı tesisi kurma çalışmalarımız olacak.”

YÜKSEK REKOLTE KISA VADEDE ANCAK İHRACATLA AŞILIR

“Yüksek rekoltenin kısa zaman içerisinde Türkiye’nin kişi başına düşen tüketimini artırarak dengelenebileceğini söylemek fazla hayalcilik olur” diye konuşan Haldun Dinkçioğlu çözüm için ihracatı işaret ediyor ve ekliyor: “ Tabii ki zeytinyağının faydalarını sürekli olarak yazılı ve görsel basında gündemde tutmak tüketimi artırıcı son derece yararlı bir iştir. Bu sebeple sektörün tüm oyuncuları ortak akıl ile hareket etmeli ve ülke bazında planlı, programlı bir strateji üzerinde uzlaşmalıdır. ”

NİHAİ HEDEF ARANILAN BİR MARKA OLMAK

Sektördeki birincil hedeflerini sürekli ve kaliteli üretim miktarına ulaşmak olarak açıklayan Haldun Dinkçioğlu, “Orta vadede ihracat ve iç pazarın saygın, güvenilir markaları için iyi bir tedarikçi olacağız” diyor. Nihai hedef ise belli: “Hem iç hem de dış pazarda güçlü ve aranılan bir marka olmak.”

Zeytin fidanı dikimi yaparken hangi tip fidanı tercih ettikleri yönündeki sorumuz üzerine, zeytin tiplerinin özdeşleştikleri bölgelerden başka bölgelere götürülmesi ve dikildikleri bölgelerdeki adaptasyonları üzerine çok fazla spekülasyon yapıldığından yakınan Dinkçioğlu, konuyla ilgili olan akademisyenlere de, zeytinciliğin yoğun yapıldığı bölgeler hariç yeterli bir çalışma yapmadıklarını savunarak sitemde bulunuyor. Dinkçioğlu plantasyonlarında ki zeytin tiplerini Ayvalık, Gemlik, Domat, Manzalina ve Kalamata olarak sıralıyor.