Yıllar önce Urla’da evimin kaldırımına üç adet zeytin fidanı diktim.
Hiç unutmuyorum, yaşlı diyebileceğimiz bir hanım durdu, beni izledi ve “Aferin!” dedi.
Belki de ilk kez hiç tanımadığım bir kadın kanter içindeyken beni izlemiş ve “aferin!” demişti.
“Neden?” diye sordum…

“Buralarda zeytin ağacı diken tek seni gördüm. Bu öyle ulvi ve mübarek ağaç ki anlatamam” diyerek sözlerine başladı.
Sonra da zeytin ile ilgili birçok sözler etti.
Hala etkisindeyim…
Ama maalesef benim fidanlar, daha sonra bakımsızlıktan mı, ilgisizlikten mi neden bilemiyorum, yok oldu.
Belki de Urla’ya uzun aylar uğramamam bunun başlıca nedeni idi.
Yani “aferin”in karşılığını maalesef verememiştim.
Yıldız gibi parlayıp sönmüştü bu övgü.

Bir ay önce, arka arkaya iki hafta Özdere’ye Makine Mühendisi Fırat Gülperçinler ile gittim. Ziraat Mühendisi Osman Damar da bizimle birlikte idi. Eskilerin “İzmir’in ilk balatacısı” olarak tanıdıkları, tornacı Mehmet Gülperçinler’in evinde sunulan ikram, içinde zeytinyağı bulunan tabaktan verilen mis gibi zeytinlerdi.

Birinci Sanayi Sitesi’nin, ondan önce Kale Arkası ve de Bitpazarı’nın sanatkârlarından olan Mehmet Gülperçin çocukluk anılarını anlatırken, “Annemiz bize üzerine zeytinyağı sürülü ekmek verir, sonra da top oynamaya gönderirdi” dedi.

Toptan, tabii ki Ramazan topundan söz etmiyorum, futboldan dönen tüm kardeşlerin ellerine yine yorgunlukları ve açlıkları giderilsin diye anneleri tarafından zeytinyağı sürülmüş ekmekler veriliyordu.

Şimdi Manisa’nın Sarıgöl ilçesi’nde olduğu gibi Bornova’da da bazı aileler ekmeklerini kendileri yapıyorlardı.

Yine yakın zamanda, ekmek yapan makineler çıktı. Birçok kişi bunları aldı ama kullanmadan raflara koydu. Hâlbuki zeytinyağı ile ıslatsalardı, o zaman bu makinelerin önemi daha da ortaya çıkacaktı.

Zeytin ve zeytinyağı tarihte hep “ilaç” olarak kullanılmıştır.

Şu anda bile, kabızlık çekenden tutun da, bacakların birleştiği noktalarda kaşıntı başta olmak üzere çeşitli rahatsızlıklarda mutlaka anneler, nineler, büyükler zeytinyağı kullanırlar. Rahatlatsın, hafifletsin, huzura kavuştursun diye…

Şimdi adım gibi biliyorum, bunu bizim “zeytinci”, daha doğrusu “zeytin dostlarından” Hüsamettin Berber okuyunca gülecek, hatta kahkaha atacak.
Ama inanın laf ebeliği, yapmıyorum, söylediklerim tamamen gerçek ve yaşamda yapılan önemli bir uygulama.

Hatta karnı ve sırtı ağrıyanlara bile zeytinyağı sürülür.
Güzellik maskelerinde zeytinyağı kullanılır.

ELİNİ SOKUNCA HUYLANDIM!

Yine yıllar önce, sanıyorum 1968 yılında Okan Yüksel ile Söke’nin Bağarası kasabasını gittik.

Orada “Yağlı Güreşler” yapılıyordu. Gönderen de, ünlü şair, yazar ve gazetecilerimizden Attila İlhan idi. O zamanlar “pehlivan tefrikaları” çok tutuluyordu ve Büyük düşünürümüz Attila İlhan “Demokrat İzmir” Gazetesi”nin Genel Yayın Müdürü idi.

Bizi güreşlere gönderirken, “Hadi bakalım siz de Murat Sertoğlu gibi güzel bir dizi hazırlayın!” demişti. Ama bize “güreşin!” dememişti.

O zaman, Edirne’deki Kırkpınar Güreşlerinde hep başa güreşen Manisalı Yaman İnanç bize büyük ilgi gösterdi. Organizasyonu o yapıyordu. Ancak az sayıda “çayır güreşçisi” geldiğinden, “Daha gerçekçi olur!” diyerek Okan Yüksel ile beni de eşleştirdi.

Yağlandık…

Hani şimdi lokantalarda önümüze konulan “karışık” değil, halis zeytinyağı ile… Verdikleri kispetleri de giymiştik.

Ben, gerçekte de serbest güreşçi olan Okan Yüksel’e, “Sen beni iki dakikada yen” dedim. Yani “şike” teklifinde bulundum. O da “Tamam!” dedi. Yani, bir taşla beş altı kuş birden vurmuş olacaktık…

Ama “Alçak Okan!” (50 yıllık arkadaşım), bir ara kıspette elini sokunca, huylandım ve “Ben sana sorarım!” diye hırs ile saldırdım.

Biliyorsunuz; yağlı güreşlerde kıspet çok dar olur ve kesinlikle, rakibin elini sokmasına izin verilmez. Aksi halde yenik bile sayılırsınız.

Bütün güreşler bitti, bizimki gece yarısına kadar sürdü. Kel Aliço bile bizim yanımızda solda sıfır kalmıştı. Bir yandan terden ve yağdan kızaran yüzümü silerken diğer yandan “Gaziemirli Sarışın”ı düşünüyordum. Çünkü o da güreşe Pakize Tuna gibi çok meraklı idi. Merakla ne yazacağımızı bekliyordu.

Bir Pakize daha vardı. O da Milli Bisikletçi Orhan Suda’nın kızı… Hani şimdi televizyonlarda program yapan ve kalemi çok iyi olan Pakize Suda…

Daldan dala atlıyoruz…

İntikamımı Ahmet Ayık, Okan Yüksel’den iki hafta sonra falan aldı. Samsun’da Üniversitelerarası Spor Müsabakaları vardı. Okan Yüksel, karşısında benim olduğumu sandı, ama Ahmet Ayık ona öyle bir abandı ki, kemikleri kırıldı ve hastaneye yatırıldı.

Kafile Başkanı, Eski YÖK Başkanı Prof. Dr. Kemal Gürüz’ün babası rahmetli Hakkı Gürüz haberi verdiğinde, “Zeytinyağı kullansaydı, bu duruma düşmezdi” dedim.

Az önce “Karışık” yağdan söz etmiştim ya, yine bir gerçekten söz edeyim…

Ayvalık Ticaret Odası’nın başarılı Başkanı Rahmi Gencer, Çeşme’de ünlü bir restoranda yemek öncesinde ikram edilen “zeytinyağı”na ekmeğini bandı… Bu sırada başında duran lokanta sahibi “Rahmi Bey nasıl?” diye sordu. Sonra, yanındaki beyi “Ayvalık’tan bu leziz yağları getiriyor!” dedi.

“Ayvalık’ın yerlisiyim!” diyen adam Rahmi Gencer’i tanımamıştı. O da o adamı… Sordu, soruşturdu, çok uzaktan bir akrabasının Ayvalık’ta oturduğunu öğrendi…

Bu arada Rahmi Gencer bir alışkanlık eseri o zeytinyağından örnek aldı, laboratuarda inceletti ve sonuç ne mi çıktı:

“Karışık zeytinyağı!”

Özellikle Ankara’nın ilerisinde, “saf” “temiz” “karışık olmayan” bir zeytinyağı bulmanız imkansız…

Vicdansızlar, halkımızı kandırıyorlar…

Londra’da kızım Sinem Eyice “En iyi ve pahalı, daha doğrusu kıymetli olan zeytinyağıdır” demişti.

Tokyo’da bulunan Kimya Y. Mühendisi Gülnihal Yelken de benzer bir olaydan söz etmişti.

Aslında konuları uzatabilirim…

Ama bir zamanlar bir Gomeller çıktı, bizi mahvetti. Karışık yağ sürdüler Avrupa’ya… Zeytinyağı diye “makine yağı” gönderdiler… Gazetelere günlerce manşet oldular…

Yunanlılar, hatta İtalyanlar ve de birçok ülke bu yüzden ve bundan yararlanarak bizim zeytinyağımızı ucuza alıp “ilaç fiyatına” yani çok pahalıya piyasaya sürdüler. Ün de para yani kazan da onların oldu…

Şimdi bakıyorum, yine gruplaşmalar var…
Sen ben kavgaları sürüp gidiyor.

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Başkanı Dr. Mustafa Tan, zeytinyağı sektörünün 5 önemli aktörlerünün ambalajlı zeytinyağı pazarına yönelik uygulamaya giren ”UZZK Kalite Kontrol Programı” sınavını geçerek beyaz listeye girdiğini söyledi. UZZK’nınm beyaz listesine girerek aklanan 5 firma basına İstanbul’da lanse edildi.

Tan, 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren uygulamaya konan ”UZZK Kalite Kontrol Anlaşması ve Kalite Kontrol Programı”nın detaylarının paylaşıldığı basın toplantısında, UZZK’ın, Kalite Kontrol Anlaşması ve Kalite Kontrol Programı’nı Uluslararası Zeytin Konseyi’nin (COI) hedef pazar ülkelerde promosyon faaliyetleri kapsamında uyguladığı Kalite Kontrol Programına benzer şekilde hazırladığını ve eşgüdümlü yürütüleceğini bildirdi.

Programa, markasına ve kalitesine güvenen tüm zeytinyağı üreticilerinin başvurabildiğini, projenin gelecek için umut verdiğini ifade eden Tan, sektörde taklit ve tağşişe karşı piyasadaki tek yasal yetkili Tarım Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü ile koordineli bir mücadele başlattıklarını söyledi. Tan, kalite stratejisinin ön plana çıkarılmasıyla da tüketicinin bilinçlenmesine ve halkın zeytinyağı kullanımının artmasına aktif katkı sağladıklarını vurguladı.

5 BÜYÜK FİRMA

Tan, bugün sisteme dahil olarak denetimlerden geçen üreticilerden oluşan Beyaz listede Tariş, Marmara Birlik, Fora, Ana Gıda (Komili, Kırlangıç) ve Kristal’in bulunduğunu belirterek, şunları kaydetti:

”Biz Türkiye’de ne kadar kaliteli zeytinyağı ve zeytin varsa bunları ortaya çıkarmak istiyoruz. Hedefimiz kalitesizlerle insanların kafasını karıştırarak tüketiciye hayal kırıklığı yaşatmak değil. Bu programa katılmak mecburi değil. Beş tane firma sınavı geçti, beyaz listeye girdi. Şu anda programa dahil olmak isteyen en az 10 firma daha var. Bu programa henüz dahil olmayanların kontrol edilmediği anlamına gelmiyor. Onlar için de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü ile temas halinde kontrollerimiz sürüyor. Bize ulaşan şikayetlerde, ‘ALO 174 hattı’ ve UZZK’ya doğrudan başvurularda, bu sahteciliği yapanları, zeytinyağını taklit edenleri, ona başka yağları karıştıranları tespit ettiğimizde gerekli yasal işlemleri başlatıyoruz ve bu markaları bakanlığa bildirerek haklarında yasal işlem başlatılıyor. Bu program sayesinde Türk zeytinyağı sektöründe taklit ve tağşiş yapan firma kalmayacak. Hedefimiz bu yıl sonunda en az 15-20 firmanın bu programa dahil olması, bir kaç yıl içinde de tüm kaliteli zeytinyağı üretenlerin bu programda yer alması, kalitesizlerin de kendiliğinden açığa çıkması.”

“REVİZE ETTİK”

Uluslararası Zeytin Konseyi’nin kalite kontrol programı bulunduğunu, bu programa da 16 birliğin dahil olduğunu söyleyen Tan, Türkiye’de kalite kontrol programına dahil olan firmalarla programı iki.yıl sonunda revize ettiklerini ve böylece tüm firmaların programa rahatlıkla girmesini sağladıklarını ifade etti.

“YASAL İŞLEM BAŞLATTIK”

Denetimleri kalite kontrol programında yer alan firmaların bilgisi olmadan gizli yaptıklarını, raflardan topladıkları ürünleri tarafsız uluslararası laboratuvarlarda analiz ettirdiklerini anlatan Tan, uygunsuzluk varsa hem yasal işlem başlattıklarını hem de bu firmaları Kalite Kontrol sisteminden bir yıl süreyle çıkardıklarını, ikinci defa tekrarlandığında firmaların programa giremediklerini söyledi.

ÇETİN: ”ÜLKEMİZDE HİÇBİR ZAMAN ARZ FAZLASI SORUNU YAŞANMAYACAK”

Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliği Başkanı Cahit Çetin de sağlıklı beslenme trendinin yükselişiyle birlikte zeytinyağına olan talebin arttığını belirterek, ”Ülkemizde zeytinyağı tüketimi, eğitim seviyesi ve bilinçle doğru orantılı olarak artıyor. Dünya likit yağ tüketiminin içinde zeytinyağının payı sadece yüzde 3′tür. Bunun bir puan artışıyla, bugün bir milyon ton daha zeytinyağı üretimine ihtiyaç duyuluyor. Şu anda dünya zeytinyağı üretimi yaklaşık 3 milyon ton seviyelerinde. Bu göstergeler ışığında biliyoruz ki; ne dünyada ne de ülkemizde zeytinyağı üretiminde hiçbir zaman arz fazlası sorunu yaşanmayacak” dedi.

Türkiye’de yaklaşık 2 milyon ton seviyelerinde bitkisel yağ tüketimi gerçekleştiğini belirten Çetin, Türkiye’nin ithal ettiği sıvı yağlara yılda ortalama 2 milyar dolar ödediğini, bunun ülkenin petrolden sonra en büyük ithalat kalemini oluşturduğunu, ancak Türkiye’de zeytinyağı tüketiminin halen kişi başına yılda 1,4 kilogram seviyesinde olduğunu belirtti.

Çetin, ”Bunun yüzde 60-70’sini zeytinyağı üreticisi kendisi tüketiyor. Üreticinin tüketimini çıkardığınızda ise Türkiye’de kişi başına zeytinyağı tüketiminin dramatik bir şekilde düşük kaldığını görüyoruz. Bu haliyle Türkiye, zeytinyağı ürettiği halde tüketim oranı bu kadar düşük olan tek ülke konumunda…” diye konuştu.

Marmara Birlik Genel Müdürü İbrahim Minareci ise sofralık zeytin sektöründe, zeytin yetiştiriciliğinde yaşanan temel sorunların tamamen çözümlenemediğini, Türkiye’de hala hammaddenin ve yarı mamulün yeterli, düzenli ve de kaliteli olarak sağlanamaması, fermantasyon ve ambalajlama işlemlerinin uygun teknik ve hijyenik koşullarda yapılamaması gibi sıkıntıların bulunduğunun altını çizdi.

Kayıt dışı üretimin önüne geçilerek haksız rekabetin engellenmesi ile zeytin ve zeytinyağı konusunda tüketicilerin bilinçlendirilmesinin de son derece önemli olduğuna işaret eden Minareci, bu sorunlar çözüme kavuşturulduğunda, Türkiye’nin dünyanın en kaliteli sofralık zeytin ve zeytinyağını üretebileceğini ve dünya piyasalarına sunabileceğini söyledi.

Kristal Genel Müdürü Christopher Dologh da ”Bizler şanslı toprakların şanslı çocuklarıyız ama bu şansımızın kıymetini henüz keşfediyoruz. Ülkemizde son birkaç senedir zeytin ve zeytinyağına duyulan merak artmakta. İnsanlarımız hobi veya ticaret amacıyla, verilen devlet desteğinden de faydalanarak sektöre yatırım yapmakta. Birkaç seneye kalmaz bu yatırımların meyveleri gelecek” şeklinde konuştu.

Ant Gıda (Fora) Genel Müdürü Muammer Güngör de devletin kayıt dışı çalışan ve sağlıksız üretim yapan işletmelerin üzerine gitmesi gerektiğini belirtti.

Güngör, ”Tüm zeytin ve zeytinyağı üreten firmalar şikayet üzerine değil periyodik ve standart denetime tabi tutulmalı. Ambalajsız zeytin satışı yasaklanmalı, kayıt dışı çalışanların vergi ve SSK mükellefiyetlerinden kaçmaları engellenmeli, UZZK çok daha etkin bir rol oynayarak yasalara uygun olmayan zeytin ve zeytinyağı üretenleri saptayıp denetimle görevli makamlara ihbar etmeli, bizzat kendisinin de yaptırım uygulamasına imkan verecek yasal altyapıyı oluşturmalı” dedi.

Ana Gıda (Komili-Kırlangıç) Genel Müdürü Ümit Ersoy ise devletin ilgili kurumları tarafından mevzuata uygunluğun kontrol edilmesi, uygunluğu eksik olan üreticilerin mevzuat çerçevesinde cezalandırılması gerektiğini kaydetti.
zeytinagacidergisi.com

Zeytindostu Derneği’nin 2010 Eylül ayında kamuoyuna duyurduğu ‘El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ isimli projede aradan geçen 5 ayda gelinen nokta İstanbul Yenibosna’da Dış Ticaret Kompleksi’nde bir toplantıyla açıklandı.
İstanbul’da geniş bir katılımla gerçekleştirilen toplantıyı ZEYTİN AĞACI adına Gazeteci Burcu Noyan takip etti.

Zeytindostu ve TİM’in öncülük ettiği projeye ilişkin toplantıyı, Zeytin Ağacı okurları için yerinde izleyen Burcu Noyan yazdı;

ZEYTİN “KARA”SI, SEKTÖRÜN YARASI OLUYOR

Zeytindostu Derneği ve TİM’in öncülüğünde 17 sivil toplum örgütünün ‘El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ projesinde haksız rekabet sağlayan firmaların ürünleri zincir marketlerdeki raflardan indirildi.

Burcu Noyan-İstanbul

Gıda sektöründe, kayıt dışı üretim ve haksız rekabet, sektör oyuncularının başını ağrıtmaya devam ediyor. Tarladan sofraya güvenlik ise, olumlu bir takım girişimlere rağmen tam olarak sağlanabilmiş değil. Zeytindostu Derneği ve TİM’in öncülüğünde 16 sivil toplum örgütünün, beş ay önce startını verdiği ‘El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ projesi, ilk somut sonuçlarını almaya başladı. Zincir marketlerde satışı yapılan 82 ürünün numunesinin analizini yaptıran Zeytindostu Derneği, bunların 41’inin sağlığa uygun olmadığını tespit etti. Zeytindostu Derneği Başkanı Metin Ölken, “El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ projemizle sektörümüze çeki düzen vermeye başladık. Gıda alanında örnek bir otokontrolle kendi bahçemizi temizlemek istedik. Her kesimin bilinçlenmesiyle sistemin daha iyi oturacağına inanıyoruz. Projemizde hiçbir kurumu karalama veya ayrıcalık sağlama amacında değiliz. Öyle bir irade ortaya koyduk ki özeleştiri sağlayarak otokontrol yaptık” diye konuştu.

HEDEF 1 MİLYAR $ İHRACAT

Bir yandan haksız rekabetin önüne geçmek istediklerini, diğer yandan da tüketiciye sağlıklı ürünler sunmayı amaçladıklarını hatırlatan Ölken, halen 120-130 bin ton olan yıllık zeytinyağı üretiminin yaklaşık 100 bin tonunun iç pazarda tüketildiğini, geri kalanının ise ihraç edildiğini vurguladı. Son 10 yılda dikilen fidanlarla 90 milyon olan zeytin ağacının iki katına çıktığını ve önümüzdeki 5 yıllık süreçte üretimle ihracatı üç katına çıkarmayı öngördüklerini aktardı. Ölken halen 180 milyon dolarlık zeytinyağı ihracatının ise 2023 yılındaki 500 milyar dolarlık ihracat hedefi doğrultusunda 1 milyar dolar seviyesine yükseltmeyi planladıklarını söyledi.

KALİTE LOGOSU GELİYOR

Zeytindostu Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Ülkü Ülken, zincir marketlerin sağlıksız ürünlerin satışını durdurması kararıyla ilgili olarak şu şekilde konuştu:

“Bizler sadece marketlerle işbirliğine giderek haksız rekabet sağlayanların önüne geçtik. Bu çalışma ile tüketici bilincinin oluşmasını istiyoruz. Tüketiciler bize destek veren zincir marketlerden güvenle sağlıklı zeytinyağı alabilirler” açıklamasında bulundu. Ülken, ayrıca bundan sonraki hedeflerinin firma bazlı analiz olduğunu hatırlatarak, “Firma bazlı kontrol projesini başlattık. Bundan böyle firmalardan alacağımız numunelerin analizini yaparak gıda kodeksine uygun olup olmadıklarını tespit edeceğiz. Sağlıklı ürünlerin ambalajına ise birer kalite logosu vererek tüketicinin güvenini kazanacağız” dedi.

ZİNCİR MARKETLERDEKİ ÜRÜNLER GÜVENLİ

Proje kapsamında Metro, Migros, Tansaş, Şok, Macrocenter ve Pehlivanoğlu zincir marketleriyle işbirliğine giden Zeytindostu Derneği, bu marketlerden aldığı 82 çeşit numuneyi Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Prinayağı Tebliğine uygun olup olmadığını analiz etti. Bu analiz sonucunda 41 üründe kolon sızması tespit edilerek söz konusu marketlerin bu ürünleri raflarından indirmesi talep edildi. Zincir marketlerin sağlığa zararlı zeytinyağlarını raflarından indirmesinin ardından yapılan ikinci bir kolon analizinde ise 38 farklı marka zeytinyağının kimyasallarının gıda kodeksine uygunluğu tespit edildi.

SAHTE ÜRÜNLERE BİLE BİLE GÖZ YUMULUYOR

TİM Başkanvekili ve aynı zamanda Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Nedim Güreli de dünyanın en sağlıklı yağının zeytinyağı olduğunun altını çizerek, “ Bile bile” sahte ürünlerin satışına göz yumulduğunu kaydetti. Bununla mücadele için kendi sektörlerinde birkaç arkadaşlarıyla verdikleri mücadele ile sahteciliğin önüne geçtiklerini belirten Güreli, “İşte sivil toplum bu demektir. Sektörümüzdeki sahteciliği bu mücadelemizle yüzde 10 seviyesine indirdik” diye konuştu.

Zeytindostu Derneği ve TİM’in öncülüğünde 17 sivil toplum örgütünün başlattığı ‘El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ isimli proje kapsamında analizi yapılan 82 üründen yarısının sağlığa uygun olmadığı tespit edildi. Projeye destek veren market ve hipermarketler bu ürünleri raflarından indirdiler. Gelinen noktaya ilişkin Dernek Başkanı Metin Ölken “Kendi bahçemizi süpürdük” yorumunu yaparken, Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Nedim Güreli “Bile bile sahteciliğe göz yumuluyor,” Aydın Gıda Analiz Labaratuvarı Müdürü Ülkü Ülken ise “Firma bazlı denetimler yolda” diye konuştular.

Haksız rekabet sağlayan zeytinyağı ürünlerine savaş açtıklarını açıklayan Zeytindostu Derneği, 5 aylık analiz sürecinin ardından sağlığa zararlı zeytinyağlarını market raflarından indirme noktasına geldi. Geçen sürede zincir marketlerde satışı yapılan 82 ürünün numunesinin analizini yaptıran Dernek, bunların 41′inin sağlığa uygun olmadığını tespit etti.

“KENDİ BAHÇEMİZİ TEMİZLEDİK”

Dernek Başkanı Metin Ölken, “El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ projemizle sektörümüze çeki düzen vermeye başladık. Gıda alanında örnek bir otokontrolle kendi bahçemizi temizlemek istedik” diye konuştu.

Zeytin üreten tüm bölgelerdeki sivil toplum örgütlerinin desteğini alarak ‘El ele zeytinyağında yüzde 100 güvence’ projesine başladıklarını ve özellikle zincir marketlerde çok önemli adımlar attıklarını aktaran Zeytindostu Derneği Başkanı Metin Ölken, her kesimin bilinçlenmesiyle sistemin daha iyi oturacağını söyledi.

“KARALAMA KAMPANYASI YÜRÜTMÜYORUZ”

Ölken, “Projemizde hiçbir kurumu karalama veya ayrıcalık sağlama amacında değiliz. Öyle bir irade ortaya koyduk ki özeleştiri sağlayarak otokontrol yaptık. Adeta kendi bahçemizi temizlemek istedik” dedi.

BİLE BİLE LADES

TİM Başkanvekili ve aynı zamanda Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Nedim Güreli de dünyanın en sağlıklı yağının zeytinyağı olduğunun altını çizerek, ” Bile bile” sahte ürünlerin satışına göz yumulduğunu kaydetti. Bununla mücadele için kendi sektörlerinde birkaç arkadaşlarıyla verdikleri mücadele ile sahteciliğin önüne geçtiklerini belirten Güreli, “İşte sivil toplum bu demektir. Sektörümüzdeki sahteciliği bu mücadelemizle yüzde 10 seviyesine indirdik” diye konuştu.

NE YİYİP NE İÇİYORUZ, YÜZDE 50 SAĞLIKSIZ YAĞ

Proje kapsamında Metro, Migros, Tansaş, Şok, Makrocenter ve Pehlivanoğlu zincir marketleriyle işbirliğine giden Zeytindostu Derneği, bu marketlerden aldığı 82 çeşit numuneyi Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Prinayağı Tebliğine uygun olup olmadığını analiz etti. Bu analiz sonucunda 41 üründe kolon sızması tespit edilerek söz konusu marketlerin bu ürünleri raflarından indirmesi talep edildi. Zincir marketlerin sağlığa zararlı zeytinyağlarını raflarından indirmesinin ardından yapılan ikinci bir kolon analizinde ise 38 farklı marka zeytinyağının kimyasallarının gıda kodeksine uygunluğu tespit edildi.

FİRMALARA SİNYAL VERDİ, FİRMA BAZLI ÇALIŞMA BAŞLIYOR

Analizlerle ilgili bilgi veren Aydın Gıda Analiz Labaratuvarı Müdürü Ülkü Ülken de zincir marketlerin sağlıksız ürünlerin satışını durdurması kararına ilişkin, “Bizler sadece marketlerle işbirliğine giderek haksız rekabet sağlayanların önüne geçtik. Bu çalışma ile tüketici bilincinin oluşmasını istiyoruz. Tüketiciler bize destek veren zincir marketlerden güvenle sağlıklı zeytinyağı alabilirler” açıklamasında bulundu. Ülken, ayrıca bundan sonraki hedeflerinin firma bazlı analiz olduğunu hatırlatarak, “Firma bazlı kontrol projesini başlattık. Bundan böyle firmalardan alacağımız numunelerin analizini yaparak gıda kodeksine uygun olup olmadıklarını tespit edeceğiz. Sağlıklı ürünlerin ambalajına ise birer kalite logosu vererek tüketicinin güvenini kazanacağız” dedi.

TOPLANTIYI GAZETECİ BURCU NOYAN’DA YERİNDE İZLEDİ-OKUMAK İÇİN LİNKİ TIKLAYINIZ
Zeytin Ağacı

BÖYLESİ GÖRÜLMEDİ

Türkiye’de zeytinyağı şişesine şimdiye kadar girmeyen madde kalmadı. Her ne kadar  sektörrün talepleri doğrultusunda  gıda kontrolörleri denetimlerini arttırsalar da Kanola yağından, ayçiçek yağına, pamuk yağından fındık yağına, hatta makine yağı dahi zeytinyağı bidonuna, şişesine girdi de “sigara” ilk kez saklanmak için sahtekarlarca Zeytinyağı ambalajına konuldu.

Gaziantep’in İslahiye ilçesinde, zeytinyağı bidonları içerisine gizlenmiş bin 899 paket kaçak sigara ele geçirildi
Hatay Karayolu’nda uygulama yapan İslahiye İlçe güvenlik güçleri, durdurdukları Mehmet T. yönetimindeki 01 ANN 96 plakalı minibüste arama yaptı. Yapılan aramada, 3 adet 50 kilogramlık zeytinyağı bidonu içerisine ve motor aksamı içerisine gizlenmiş toplam bin 899 paket kaçak sigara bulundu. Emniyet olayla ilgili soruşturmayı ise sürdürüyor. “Zeytinyağı” türevleri ile birlikte genele yayıldıkça daha ne sahtekarlıklara alet edilecek zamanla göreceğiz.
Zeytin Ağacı

Tağşiş; paranın, değerini üzerinde taşıdığı (Altın ve Gümüş sikkeler) zamanlarda sikke içindeki değerli metal oranını düşürüp, bakır vb. değersiz metal oranını artırarak yapılan bir uygulamadır. Osmanlı İmparatorluğu’nda para sıkıntısı çekildiğinde zaman zaman darphane-i amire’nin uyguladığı para politikasına verilen ve bir başka sözcükle yeniden ifade edilememiş bu kavram sadece para için geçerli olmayıp, ticarette tüketicinin kolaylıkla farkına varamayacağı şekilde bir malın içine daha değersiz madde karıştırılması durumları için de kullanılmıştır.

Zeytin yağı ile ilgili olarak sektörde sıkça duyulan kavramın farklı uygulamalarını biliyoruz. Ancak kavram karşısında hukuki ve ahlaki değerlerin önleyici olarak devreye alınmasında önemli sıkıntıların olduğunuda görüyoruz. Öncelikle konu hakkında belli bir bilinç oluşturmanın, zeytinyağında tağşiş uygulamasının önüne geçmede gerekli teknik ve hukuki çözümlere katkı sağlıyacağını düşünüyorum…

Zeytinyağı hangi metodlarla karıştırılabilir ve bu durumlar kısaca nasıl değerlendirilebilir?
1.Zeytinyağı ile başka yağ ve/veya yağlar karıştırılıp zeytinyağı olarak satılır.
2.Farklı niteliklere sahip zeytin yağları karıştırılarak nitelikli bir zeytinyağı gibi satılır.
3.Aynı niteliklere sahip zeytin yağları karıştırılarak satışa sunulur.
4.İçinde zeytinyağı da bulunan karışım, bir marka altında özel bir vaad ile karışım yağı olduğu belirtilerek satılır.
5.Zeytinyağı bir başka şekle dönüştürülür.
6.Bir başka tüketim maddesinin içeriğine zeytinyağı katılır.

Yukarıda saydığımız alternatiflerden birinci uygulama için direkt olarak sahtekarlık terimini kullanabiliriz. İkinci uygulama ise her nekadar birinciye nazaran su kaldırır gibi görünsede Tağşiş kavramının tam odağıdır. Neticede üretim tekniğinden ya da ürün niteliğinden kaynaklanan farklı yapıya sahip ürünleri kendi kategorisinde değerleyip satışa sunmak yerine bir yanılsatma ile malın öz niteliği bozularak yapılan bir karışımdan ticari fayda elde edilmektedir.

Üçüncü tür karışım uygulaması ise gıda kodeksinde belirlenen standartlar dahilinde başvurulan bir yöntemdir. Ürün nitelikleri doğru deklare edildiğinde hiçbir sorun söz konusu edilemez.

Dördüncü maddedeki durum için de söylenebilecek fazla bir söz yoktur. Neticede farklı niteliklere sahip ürünlerin bir araya getirilmesinden ortaya çıkan yeni ürün, değişik bir konseptle satışa sunulmaktadır. Bu karışımı yapan, ambalajın üzerine karıştırdığı yağların oranlarını ve niteliklerini gerçek olarak yazarak, yeni ürününü yeni bir isimle satışa sunmuştur. Ortaya çıkan yeni değerlerin insan sağlığına muhalif yönünün olup olmadığına bakılır. Burada ancak radikal bir kararla, zeytinyağı ülke veya bölge için stratejik bir ürün olarak tanımlanır ve özel bir statüye alınırarak, herhangi bir başka yağ ile karıştırılması kanunen yanlızca özel izne tabi kılınırsa başka…

Beşinci ve altıncı durumlarda zeytinyağı belli bir formül ile içeriğine katıştırıldığı ürüne değer katmaktadır. Zeytinyağı’ndan margarin elde edilebilir. Ya da zeytinyağlı sabun, şampuan, salça, vs. üretilebilir. Bu durumunda, -ortada farklı bir ürün söz konusu olduğu için- tağşiş kavramı ile bir ilişkisi yoktur.
Tekrar başa dönecek olursak tağşiş’in bir değer kavgası olduğunu görürüz.

Zeytinyağı değerli bir üründür. Değeri, doğallığında saklıdır… Öyleyse bu doğallığın muhafaza edilmesi ve hiçbir şekilde bu doğallığa müdahale edilmemesi gerekir. Bu işin uzmanları iyi bilirlerki, aynı ağaçtan farklı yıllarda alınan mahsülden, aynı yöntemlerle elde edilen zeytinyağı dahi birebir aynı özellikleri taşımaz. Nitelikli şarap üreticilerinin ürünlerini yıllara göre tasnif etmeleri de -bekleme avantajı dışında- bu doğal koşullar sebebiyledir.

Tağşiş ile etkin mücadele edilecekse şu gerçeğin kesinlikle ıskalanmaması gerekir. Eğer suç sayılan bir fiilin karşılığında ağır yaptırımlar içeren cezai müeyyideler uygulanmıyorsa o suçu engelleyemezsiniz…

Zeytinyağında tağşiş yapılması ile ilgili olarak suç tanımında ve bu suçun tespitinde çeşitli teknik sorunlar sözkonusu… Ülkemizde zeytinyağının hem toplumda hem de kamu nezdinde, vazgeçilmez kültürel bir değer olarak yeterince konumlanmamış olması da ayrı ve temel bir sorun. Unutmamalıyız ki, çaba gerektiren her iş bir ihtiyaçtan doğar. Eğer Türk kamuoyu zeytinyağını önemserse böylesine doğal bir zenginliğin muhafazası için gerekli zeminler kendiliğinden oluşacaktır…

Bugün için; çok sayıda küçük çiftçilerin kendi ihtiyaçlarını ve konu komşusunun ihtiyacını karşıladığı ve küçük işletmelerin kurumsal formatlardan uzak bir yapı içinde alım satım yaptığı zeminde özellikle tağşiş sorununun önlemek kolay bir iş değildir. Birinci hedef tağşiş uygulamalarını kurumlar nezdinde önlemek olmalıdır. Bu da ancak ağır cezai yaptırımların gölgesinde olabilir. Cezai yaptırımın çaydırıcılığı, tahlil ve tespit olanaklarının genişletilmesinden de etkin ve ani çözümdür. Sektörün bütün duayenlerinin ve tüm birlik ve STK’ların cezai yaptırımların olabildiğince artırılmasına odaklanması soruna kestirme bir darbe olacaktır.
Aslında bu sorunun da çözümü “Türk Zeytinini Dünya Markası Yapma” hedefinden geçmektedir.
Eğer bu hedefe kitlenen yapılar çoğalırsa, çözüm için daha fazla şans doğacaktır. Üstelik ülkemizin ayrıca, zeytinyağının anavatanı olmak gibi bir sorumluluğu da sözkonusudur. Bu gerçeği bir sorumluluk şeklinde hatırladığımızda ve gereklerini ulus olarak yapmaya başladığımızda “Türk zeytin ve zeytinyağını dünya markası yapmak” konusunda en önemli eşiği geçmiş olacağız…

Bu eşik aşıldığında bugün için olanaksız görülen birçok engelin kendiliğinden yok olduğu görülecektir…