19 Temmuz 2008

“Tariş ve Marmarabirlik gibi kurumlar özel sektörle rekabet etmemeli”

TARİŞ VE MARMARABİRLİK GİBİ KURUMLAR ÖZEL SEKTÖRLE REKABET ETMEMELİRöportaj: Hüsamettin Berber

Manisa’nın Akhisar ilçesi Türkiye’nin özellikle zeytincilikte son yıllarda öne çıkan yörelerinden biri. Özellikle geniş zeytin plantasyonları ve yüksek hacimli üretimiyle tam anlamıyla bir zeytin kent görüntüsünde. Öyle ki Akhisar Belediyesi logosunda dahi zeytine yer vermiş. Bu sene Belediye’nin futbol takımı olan Akhisar Belediye Spor’u da 2. lige taşıyan kent, küçük bir kasaba görüntüsünü çoktan terk etmiş durumda.

Akhisar’a gittiğimizde özellikle gözümüze çarpan nokta ise kahvehanelerin doluluğuydu. Bu belki de tarıma dayalı bir ekonomi olmanın getirdiği farklı bir iş mesaisinin görüntüsü olmakla beraber, ülkemizin kronikleşmiş sorunu istihdam açığını da insana hatırlatmıyor değil. Neredeyse bir il olabilecek, ekonomik, demografik şartlara ve hacme (Siyasi şartlar konusunda bir şey diyemiyoruz.) ulaşmış olan bu zeytin kentinin Belediye Başkanı Salih Hızlı, gerçekleştirdiğimiz konusu zeytin ve zeytincilik olan röportajımızda, Akhisar’ın konuyla ilgili olarak çok sayıda yetişmiş işgücüne sahip olduğunu ve Akhisar Zeytin İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nin tam anlamıyla faaliyete geçmesiyle istihdam sorununun büyük ölçüde ortadan kalkacağını ifade ediyor.

Akhisar 12 milyon zeytin ağacı ve yıllık 150 bin ton zeytin üretimiyle Türk zeytinciliğinin neresinde bulunuyor. Türkiye zeytinciliğinin merkezi Akhisar denilebilir mi?

İlçemiz son yılarda tesisleşme konusunda ciddi bir atak içinde bunun yanında üretim kapasitesi üretim potansiyeli ve üretim hedefleri ile Türk Zeytinciliğinin merkezi olmaya aday tabii ki bunun için işletilmesi gereken sistematik bir süreç gerekli, bugünden yarına kendiliğinden bir merkez olunması söz konusu olamaz.

Türkiye’de zeytin ve zeytinyağı sektörü birçok sorunla baş başa kalıyor. Girdi maliyetleri, prim, destekler… Bunların tamamı sektör bileşenlerini sıkıntıya düşüren satır başları. Sizin bu sorunlara bakışınız, çözüm değerlendirmeleriniz neler? Akhisar da bu sorunlardan ayrı düşünülmese gerek.

Akhisar’ı bu sorunlardan ayrı düşünmek söz konusu değil. Nasıl ki Türkiye’yi şuanda dünyanın içinde bulunduğu sorunlardan ayrı düşünmek pek mümkün değilse. Bu sorunlar geçiş aşamasındaki günümüz Türkiye’sinde sadece bu sektöre özgü sorunlar değildir. Ancak buna rağmen sektöre özgü yapılabilecek girişimler olabilir. Örneğin tohum menşei yabancı olan ürünlere destekleme yapılmamalı stok yapmayan yada stok alanı olmayan işletmelere üretim izni verilmemeli. İşletmelere üretim izni verilirken stok miktarıyla ilgili alt ve üst limitler belirlenmeli, Tariş ve Marmara Birlik gibi kurumlar tedarikçi olarak faaliyet göstermeli, özel sektörle rekabet etmemeli, taban arazilerde ve rakımı belirli miktarlardan yüksek alanlarda zeytin dikimine kısıtlama getirilmeli, zeytin ve zeytinyağında kayıt dışı çalışan işletmelerin elimine edilmesi için zeytin ve zeytinyağına destekleme yapılmalı, iç tüketim ve ihracat kapasiteleri değerlendirilip bölgesel olarak zeytin çeşitleri belirlenmeli.

ZEYTİN OSB İSTİHDAM PROBLEMİNİ ORTADAN KALDIRACAK

Akhisar Zeytin ve Zeytinyağı Organize Sanayi Bölgesi hangi aşamada? Ne getirecek ne götürecek?

Zeytin İhtisas OSB ile ilgili İl Genel Meclisimiz gerekli kararı aldı. ÇED raporuyla ilgili gerekli anlaşma yapıldı. Ortaklık payları ve ortaklar belirlendi (İl Özel İdaresi, Süleymanlı Belediyesi, Akhisar Ticaret Odası, Akhisar Belediyesi). Süreç mümkün olan hızıyla işliyor. Ham maddenin oldukça bol olduğu ilçemizde bu ham maddeleri kaliteli nihai ürün haline getirebilecek çalışmalara ve organizasyonlara ihtiyaç vardır. Buda ileri teknolojiyi sistematik üretim biçimlerini ve reel ham madde piyasasını zorunlu kılmaktadır. Bu ise İhtisas Zeytin OSB’ den geçmektedir. Bunun için iş gücümüzde nerdeyse hazırdır. Akhisar ve çevresi tarıma dayalı bir ekonomiye sahip olduğundan tarımsal geçmiş olan nitelikli iş gücü oldukça fazladır. Yüksek Okulun zeytincilikle ilgili bölümlerinde meslek sahibi iş gücü yetişmektedir.

Zeytincilik İhtisas OSB’nin hayata geçmesi yeni yan sanayilerde oluşturacaktır. Ambalaj sanayi makine sanayi v.b gibi. Bu sanayiler mevcut OSB içinde yatırım yapma imkânına sahiptir.

İhtisas Zeytin OSB’ nin hayata geçmesi zaten tarımsal alanda nitelikli olan iş gücünü istihdam problemini asgariye ye indirecektir.

Şuanda büyük bir çoğunluğu nerdeyse dökme olarak satılan Akhisar ürünü İhtisas Zeytin OSB’yle birlikte sistematik kaliteli ve standardı yüksek markalı ürün olarak satılacaktır. İhtisas Zeytin OSB’yle birlikte yerleşim biriminin planlı gelişimi sağlanacaktır. Şuanda bölgeyle ilgili onaylı 1/100 000 ölçekli çevre düzeni planı bulunmaktadır. Dolayısıyla başka alanda tesisleşme söz konusu değildir. İhtisas Zeytin OSB: ortak arıtma tesisi, ortak teknik ve sosyal alt yapı alanları konusunda yatırımcının işini kolaylaştıracaktır. Planlı bir gelişim ile birlikte yatırımcıların birlikte hareket edebileceği bir platform oluşturacaktır.

Ağaç başına verimlilikte ne durumda Akhisar? Modern usullerle mi yapılıyor zeytincilik?

Bu yıl verimdeki altı milyon ağaçtan 35.000 ton siyah, 50.000 ton yeşil, 40.000 ton yağlık olarak değerlendirilmek üzere 125.000 ton ürün elde ettik. Son yıllarda teknolojideki gelişmeler her düzeydeki sağladığı ekonomik işleme sebebiyle ( damla sulama, gübreleme, ilaçlama v.b) üreticimiz tarafından çok yakından takip edilmekte ve kullanım alanı gittikçe genişlemektedir.

ZEYTİN OSB İLE AKHİSAR KABUĞUNU YIRTACAK

Akhisar’da yaklaşık 15 bin aile geçimini zeytinden sağlıyor. Bu çok ciddi bir rakam, Akhisar’ı zeytin ilçesi yapacak bir rakam. Yaşamı zeytin ve zeytinyağı olan bir yörenin Belediye Başkanı olarak sektörün sorunlarını tespit etmek çözüm yolları bulunması yönünde rapor hazırlamak amacıyla kurulan TBMM Araştırma Komisyonuna görüşlerinizi anlatma fırsatı bulabildiniz mi?

Biz İhtisas Zeytin OSB’nin tüm bu sorunların aşılmasında ve hatta Akhisar’ın kabuğunu yırtması aşamasında bir mihenk taşı olduğunu düşünüyoruz. Bunun içinde bu sorunların çözümüne yönelik enerjimizin çok büyük bir kısmını İhtisas Zeytin OSB’ye yöneltmiş durumdayız. Bu konuda yaptığımız her çalışma ve hazırladığımız raporlar gerek bizce gerekse paydaşlarımızca gerekli yerlere günü gününe anlatılmakta ve rapor olarak ulaştırılmaktadır.

Hükümetlerin son yıllarda zeytin politikalarını nasıl değerlendireceksiniz? Zaman zaman da olsa popülist yaklaşımlarda bulunulmuyor mu? Zira üreticimiz Avrupa ülkelerinde ki zeytin çiftçileriyle kıyaslandığında çok büyük zorluklarla boğuşmak durumunda kalıyor.

Ülke olarak altına imza attığımız Gümrük Birliği anlaşması 1996’ dan beri yürürlükte ve 2008 de AB ye üye olabilmek için müzakere başlıklarıyla boğuşuyoruz. Bu süreç tarımda entegrasyondan insan haklarına kadar bizi çok ciddi olarak etkilemekte dolayısıyla bu dönem bir geçiş sürecidir. Bu süreçteki yaklaşım ve politikalar hükümetlerin kendine özgü tutumlarından daha ziyade bu geçiş döneminin kendine özgü sorunları politikaları ve sonuçları olarak karşımıza çıkmaktadır.

Akhisar’da son yıllarda zeytinyağı tesislerinde bir artış gözlendi mi? Tesisleşme de ne durumdayız Akhisar’da.

Evet, zeytinyağı tesislerinde bir artış söz konusu yeni işletmelerimiz tamamen entegre olmakla birlikte bu gelişme sistematik olarak işlememektedir. Şu anda ilçemizde 174 adet zeytin işleme tesisi 35 adet zeytinyağı fabrikası 10 adet zeytinyağı dolum tesisi bulunmaktadır.

RÖPORTAJ